Istnieje kilka sposobów przedstawiania procesu komercjalizacji, zwłaszcza w kontekście oceny efektywności działań prowadzonych przez Centra Transferu Technologii – które są jednostkami uczelni powołanymi do prowadzenia procesu komercjalizacji bezpośredniej. W ramach tej oceny uwzględnia się takie parametry jak liczba zgłoszeń patentowych, uzyskanych praw ochronnych, udzielonych licencji czy sprzedaży praw. Jednak to przychody z komercjalizacji budzą największe emocje, nie tylko w zakresie ewaluacji.
Głębsza analiza tego zagadnienia, szczególnie w kontekście porównywania różnych typów uczelni ujawnia, że istotne są szczegóły. Przychody z komercjalizacji są generowane w różnym czasie, w zależności od branży, w której technologia jest wdrażana. Wynalazki techniczne typu maszyny czy urządzenia stosowane w przemyśle np. samochodowym, meblarskim, itp., zwykle szybciej przynoszą dochody niż rozwiązania z obszaru biotechnologii, medycyny czy farmacji. Przyczyn tego stanu rzeczy jest co najmniej kilka – począwszy od poziomu zaawansowania technologii – TRL Technology Readiness Level (np. TRL 4 vs. TRL 6) po kwestie związane z certyfikacją, dopuszczeniami czy koniecznością przeprowadzenia badań klinicznych.
Aby ocenić skuteczność komercjalizacji na uczelni – niezależnie od jej profilu, czy to technicznego, medycznego, humanistycznego czy ogólnego – można zastosować wskaźnik „intensywności komercjalizacji”. Jest to prosta zależność pomiędzy liczbą chronionych praw własności intelektualnej a liczbą praw ochronnych, które są przedmiotem obrotu gospodarczego uczelni.
Gdański Uniwersytet Medyczny posiada:
- 22 patenty w trybie międzynarodowym, z czego 14 objętych jest obrotem gospodarczym (udzielone licencje), co daje intensywność komercjalizacji na poziomie 63,6%.
- 41 patentów przyznanych w trybie krajowym, z czego 14 jest przedmiotem obrotu gospodarczego, co przekłada się na intensywność komercjalizacji 34,1%.
- 40 zgłoszeń patentowych w trybie międzynarodowym, z których 10 jest przedmiotem obrotu, co daje intensywność komercjalizacji 25%.
Powyższe dane zestawiam z danymi z raportu EPO (European Patent Office) (Valorisation of scientific results Patent commercialisation scoreboard: European universities and public research organisations | Key findings | November 2020) komercjalizowanych jest 36% patentów oraz dane akceleratora LIFEbioCEEd (https://www.bioceed.eu/how-we-work), który za danymi EPO z 2022 roku podaje dane dotyczące przyznanych patentów medtech i biotech na poziomie 24 000 oraz określa wskaźnik komercjalizacji na poziomie 5%.
Pomiar komercjalizacji na podstawie liczby praw ochronnych w odniesieniu do liczby praw ochronnych będących przedmiotem obrotu to uniwersalne narzędzie umożliwiające bardziej obiektywne porównywanie uczelni różnego typu. Kolejnym etapem analizy może być pomiar przychodów z komercjalizacji. Jest on jednak mniej obiektywny, ponieważ zależy od czynników zewnętrznych, takich jak czas od udzielenia licencji do faktycznego uzyskania przychodów, co różni się w zależności od branży. Zastosowanie intensywności komercjalizacji obrazuje skuteczność wdrażania technologii w praktyce.